25951384
CSENDEPL
Aanmelding

Severní Čechy.info - aktuální informace o turistice, ubytování a službách

Obrazek

 

De rivier de Jizera

Terug | > >

Semily, 513 01

QR kód kontaktů pro Váš mobilní telefon
De rivier de Jizera is de belangrijkste zijrivier aan de rechterzijde van de Labe (Elbe). De Jizera ontspringt in het gebergte Jizerské hory (het IJzergebergte), waar zij de grens uitmaakt tussen Tsjechië en Polen. De Jizera verbindt Krkonoše (het Reuzengebergte) en Jizerské hory met Český ráj (het Boheems paradijs) en vormt een as van het hele gebied.

De naam Jizera namen de Slaven van de Kelten over. Een reeks riviernamen in andere Europese landen waar vroeger de Kelten leefden, zijn van dezelfde oorsprong, bijv. Yser in Frankrijk, Isar in Beieren, IJzer in België.

De Jizera – natuur, mens

In de diepe dalen van de Jizera en haar zijstromen zijn halfnatuurlijke ecosystemen bewaard gebleven. Aan de bovenstroom wordt de Jizera door naaldbos en gemengd bos omgeven. De benedenstroom loopt door laaglandweiden met wilgenbosjes  aan de oevers. De plekken met relatief onberoerde natuur, waar veel vertegenwoordigers uit de planten- en dierenwereld zich verborgen houden, worden in gebieden van geringe oppervlakte beschermd. Met een beetje geluk zien wij hier zeldzame vertegenwoordigers uit het vogelrijk: de ijsvogel, grote gele kwikstaart en reiger. Zwanen en wilde eenden verlevendigen de rivier in de steden. Van de zuiverheid van de Jizera getuigt het grote aantal vissen, alsmede het feit dat in de berggebieden de voor de kwaliteit van het water zo gevoelige kreeften langzaamaan beginnen terug te keren. 
 

Ook de Jizera kon niet ontsnappen aan de eeuwenlange werkzaamheid van de mens. Aan haar oevers zijn steden en dorpen ontstaan, er werden talloze industriële gebouwen neergezet die de kracht van het rivierwater gebruiken, van molens en textielfabrieken tot waterkrachtcentrales. Tientallen bruggen en loopplanken verbinden beide oevers van de Jizera. Slechts het begin van de bovenloop ontsnapte aan de invloed van de mens, omdat hij in het kader van het Landschapbeschermingsgebied IJzergebergte (CHKO Jizerské hory) en het Nationaal park Krkonoše (KRNAP)  onder  natuurbescherming valt.

De loop van de rivier

De Jizera ontspringt aan de Tsjechische kant van de berg Smrk in het gebergte Jizerské hory op een zeespiegelhoogte van rond 1000 m boven zeeniveau. Vanaf de bron stroomt ze over de hoogvlakte van Velká jizerská louka (Grote IJzer-weide) tussen uitgestrekte veengronden door. Dit gebied is geïntegreerd in het Europese netwerk van de bekendste plekken van moerasplantengemeenschappen. Onder Bukovec neemt ze de eerste zijstroom van rechts, de Jizerka, in zich op, en dringt ze door in een gesloten dal met rotsblokken en watervallen. Tot Kořenov vormt de Jizera de staatsgrens met Polen. In Mýtiny, een deel van Harrachov, komt de Jizera Krkonoše, het Reuzengebergte, binnen en stroomt ze door schilderachtige plekjes van het nationaal park. Onder Harrachov brengt de wilde Mumlava, die vanwege haar watervallen bekend is, het water uit Krkonoše naar de Jizera. 

Een bijzonderheid in de rivierbedding zijn de grote pannen  – ronde steenformaties met een doorsnee van enkele centimeters tot een paar meter. Vlakbij Hradsko bij Vysoké nad Jizerou steekt de ruïne Nístějka op een vooruitspringende rots boven de Jizera uit, het zijn de resten van een kleine burcht, die vroeger de oude handelsweg door het dal van de Jizera heeft bewaakt. Nístějka staat ook als natuurmonument bekend, omdat hier Hackelia deflexa voorkomt. In Poniklá stroomt de Jizera door een klein karstgebied heen, waar zich ook een uitgestrekte grot, Ponikelská jeskyně, bevindt (niet toegankelijk voor publiek).

De Jizerka, de volgende van de linker zijstromen, ontspringt bij Horní Mísečky en brengt het water uit Krkonoše mee. De Jizerka mondt in Horní Sytová in de Jizera uit. Het gaat om de tweede zijstroom met dezelfde naam – er bestaat dus een Jizerka vanuit Jizerské hory en een Jizerka vanuit Krkonoše (Jizerka jizerská a Jizerka krkonošská). De Jizera buigt zich hier in westelijke richting en met grote meanders nadert ze de stad Semily.

Er welven zich tientallen bruggen over de Jizera, sommige daarvan zijn tot technisch monument uitgeroepen. Een voorbeeld daarvan is de brug uit 1912 in Peřimov, die toen de grootste tot die tijd in Tsjechië gebouwde betonbrug was, en een overdekte houten brug in Bystrá nad Jizerou uit 1922.

De bovenstroom van de Jizera laat duidelijk sporen van textielindustrie zien, die hier sinds de 19de eeuw één van de belangrijkste middelen van bestaan was. De industrieel Franz Schmitt uit Český Dub heeft in het stadsdeel Řeky vlakbij Semily tussen de jaren 1861-1865 de eerste spinnerij laten bouwen en spoedig volgden andere. Laten we ons tenminste aan de eerste Tsjechische spinnerij op de hele stroom van de Jizera herinneren, die door František Matouš in Benešov u Semil in 1882 gebouwd werd. Van de roem van deze textielfabrieken is niet veel overgebleven, maar de architectuur en de plaatsing van de gebouwen in het landschap wordt het doel van het zogenaamde industriële toerisme. 

In Semily komen na 50 kilometer de wateren van de Jizera en de Oleška, die in het gebergte Staropacké hory ontspringt, samen. Onder de stad Semily stroomt de Jizera een kloof binnen, waardoor het voetpad Riegrova stezka gaat. Dit op een cañon lijkende rotsachtige dal werd in 1951 tot natuurreservaat Údolí Jizery uitgeroepen. Een bezienswaardigheid op het voetpad Riegrova stezka is de hydro-elektrische centrale in Spálov uit 1921-26, waar het water door een 1300 meter lange tunnel naartoe gebracht wordt.

In Podspálov stroomt de rivier de Kamenice de Jizera binnen, die vanuit het noorden het water uit het gebergte Jizerské hory brengt. Langs de Kamenice loopt het voetpad Palackého stezka tot de burcht Návarov en verder naar Tanvald. Van Spálov stroomt de Jizera verder via Železný Brod tot Malá Skála. De rivier scheidt Malá Skála in tweeën. Aan de ene oever bevindt zich de Vranov-kam en aan de andere oever het gespleten silhouette van de rotsen Suché skály. Via Dolánky met de boerenhofstede Dlaskův statek, een juweel van  volksarchitectuur, stroomt de Jizera naar Turnov.

Bij Turnov, die de poort naar het Boheems paradijs vormt, komt de Jizera het Tsjechische krijtbekken binnen en het dal krijgt de vorm van een brede en platte weide, met aan beide oevers een aantal gemeenten. De Jizera stroomt aan de westelijke rand van het Boheems paradijs, waar ze de Libuňka en de Žehrovka en van de rechter zijde vervolgens de Mohelka erbij opneemt. Onder Mnichovo Hradiště zijn in de oevers, onder invloed van erosie, kuilen gevormd, de zogenaamde Skalní sruby Jizery. De Jizera stroomt onder de burchten Zvířetice en Michalovice door, in Mladá Boleslav mondt de Klenice in de Jizera en verder stroomt de rivier door een breed dal, in mergel verzonken, naar het gebied rond de Elbe, Polabí. Haar lange tocht beëindigt de Jizera in de Elbe bij Lázně Toušeň, niet ver van Brandýs nad Labem.


De Jizera en vrije tijd

Het dal van de Jizera is verlokkelijk voor sport en toerisme. De toeristen die te voet gaan, alsmede de fietsers komen hier aan hun trekken. Op de bovenstroom is het gedeelte tussen Jizerka, Kořenov, en via Planýrka naar Paseky nad Jizerou voor zowel wandel- als fietstoerisme geschikt. Een dicht netwerk van fietspaden doorkruist herhaaldelijk de stroom van de Jizera in het gebied rond Semily.

Voor wandeltoerisme is het dal van de Jizera met het voetpad Riegrova stezka bij Semily aantrekkelijk, waar in Pospálov het voetpad Palackého stezka langs de Kamenice op aansluit. Een veelbezocht vakantieoord is de omgeving van Malá Skála waar je een overvloed aan uitzichtsposten hoog boven de rivier vindt. Behalve voor wandel- en fietstoerisme kent Malá Skála ook goede voorwaarden voor bergsport.

Voor de fietsers zijn er interessante stukken tussen Turnov en Mnichovo Hradiště, hoewel een gemarkeerde fietsroute langs de Jizera hier nog ontbreekt. De fietsroute Pojizerská cyklotrasa nr. 241 die door Dolní Pojizeří gaat, nadert de Jizera in Klášter Hradiště nad Jizerou en gaat dan via Benátky nad Jizerou verder tot waar de Jizera in de Elbe uitmondt.

De rivier de Jizera trekt natuurlijk ook beoefenaars van watersport aan. De kloof van de Jizera vanaf de samenvloeiing  met de Mumlava tot aan Horní Sytová is in de voorjaarsmaanden een paradijs voor liefhebbers van wild water en rafting. Het stuk tussen Malá Skála en Turnov is vooral geliefd bij recreatieve watersportbeoefenaars. Voor watersportbeoefenaars is de Jizera vanaf Spálov tot waar ze uitmondt in de Elbe, bevaarbaar.

De Jizera behoort tot de meest zuivere rivieren in Tsjechië en bevat heel veel vis. Om deze reden wordt ze door vissers uitgezocht. In de boven- en middenstroom leeft vooral beekforel en vlagzalm. De Jizera is erg in trek bij liefhebbers van natuurbaden  die niet bang zijn voor koud water.

Langs de hele stroom biedt de Jizera een hoeveelheid verlokkingen en toeristische attracties. Liefhebbers van natuur, volksarchitectuur, technische bezienswaardigheden, geschiedenis, alsmede sport komen hier aan hun trekken. Door de verbinding van Krkonoše en Jizerské hory met het Boheems paradijs is de hele streek langs de Jizera interessant voor een bezoek en een vakantie.

 


Řeka Jizera, auteur: Milan Drahoňovský
Řeka Jizera, auteur: Milan Drahoňovský
Řeka Jizera, auteur: Milan Drahoňovský
 
 
Publikační a redakční systém Public4u © 2000-2021
load
Afsluiten